توانا بود هرکه دانا بود
به هرکار بستوه کانا بود
بستوه : نادان
کانا : ناتوان
مقاله حاضر نقد و بررسی آلبوم موسیقی اسیر، یکی از آثار موجود در بازارموسیقی ایران، به قلم کوروش اصلانی، نگارش شده است.ایشان آلبوم موسیقی بیکلام تیسفون را به بازار موسیقی عرضه نموده اند.
نام آلبوم: اسیر
خواننده: علیرضا قمیشی
نام قطعه: اسیر
وسعت ملودی کمتر از یک اکتاو است ولی اوج و فرود مناسبی دارد.آهنگساز با تکرار موتیف اصلی ،سعی در به گوش رساندن فضای هارمونیِ تعلیقی داردو در این امر موفق است. درهارمونی،گاهیکادانس های شکسته دیده می شوندمثلا در شروع اوج،که انرژی لازم برای حرکت را ایجاد می کند ولی خیلی زود فروکش میکند. نحوه طراحی نقطه اوج کمی ضعیف است زیرادر اوج ملودی با همان سبک، ارائه می شود وبه عنوان مثال تعداد سازها تغییری نمی کند. بطوریکه یکی از اِلِمان های مؤثر در پیشروی به سوی اوج در یک ملودی، استفاده از تعداد بیشتری صدا یا (در ارکستر) تعداد بیشتری ساز می باشد همانطور که گفتیم در این قطعه به کار گرفته نشده است. قطعه به خواست عمدی آهنگساز بصورت ایستا تنظیم شده که به نظر اینجانب ایستایی و توقف یکی از استعاره های معنایی برای نام آهنگ است. نکته خلاقانه این قطعه، صد البته شعر آن است. یک شعر نو نیمایی.نکته حائز اهمیت در موسیقی با کلام تلفیق شعر و موسیقی است.معنای عمیق تر تلفیق شعر و موسیقی همانا در درجه اول هماهنگی مفهومی بیان آهنگ با مضمون شعر می باشد. این نکته،حلقه گمشده موسیقی های تجاری موجود، حتی بعضی از موسیقی های متن فیلم های موجود است. بطوریکه اگر این شعر با شعری از مضمون دیگر تعویض شود،تناقضی اتفاق نمی افتد چون اصلا هماهنگی وجود نداشته که اکنون متوجه عدم وجود آن بشویم. در قطعات فاخر موسیقی از اولین صدای ساز یا حتی افکت استفاده شده، معلوم میشود که با چه مفهومی سروکار داریم وآهنگی که خواهیم شنیدکدام است: عاشقانه، اجتماعی، حماسی، یا ... در مورد قطعات دیگر نیزوضع به همین صورت است. همگی یکسان و بدون هیچ نوآوری و خلاقیتی صداهایی روتین را به گوش میرسانند مانند یک رادیو که فقطوقتی خبر خاصی را پخش می کند مردم به طرفش خیره میشوند یا گوششان را تیز می کنند در غیر این صورت همراه با صداهایدیگرموجود فقط به گوش می رسند و برتری خاصی ندارند.
همانطور که گفتیم تلفیق شعر و موسیقی فقط به هماهنگی ریتم و هجاهای کوتاه و بلند نیست بلکه بخش اعظم این فن مربوط به هماهنگی موضوعِ کلام و محتوای موسیقی است. به عنوان مثال اوج معنای یک شعر باید با اوج ملودی همزمان باشد. در مورد محتوای موسیقی می توان به شخصیت هر ساز به تنهایی و همراه با سازهای دیگر در اجرای گروهی اشاره کرد وجواب به این سوال که چه مفهومی را می توان با چه سازی یا با چه ریتمی (حتی ملودی) ارائه کرد حیاتی است.(گرچه ملودی از ریتم مستثنی نیست) با این تفسیر ها،مثلاگیتار الکتریک مخصوص موسیقی راک است . فلوت مخصوص موسیقی روحانی و ملکوتی و از جنس عالم بالا،پیانو برای بیان های عاشقانه و... برای یک شعرِ تلخِ اجتماعی گیتار الکتریک ویا در ارکستر سمفونیک استفاده از آرشه های خشن و با قدرت جهت رسیدن به این رنگ از صدا گزینه مناسبی می باشد. این موضوع در اکثر کارهای موسیقی پاپ حتی پرفروش ترین آنها نیز رعایت نمی شود. در مورد هماهنگی مفهوم کلام و محتوای موسیقی باید به این نکته اشاره کرد که کلام تعیین کننده نوع سازبندی وحتی نوع ملودی است. بطوریکه بر موسیقی راک، شعر عاشقانه نمی گنجد. اگر این روز ها این تناقض را می شنویم و با آن خو گرفته ایم مو ضوع معطوف به کسانی است که بدون در نظر گرفتن معنای این شعر ها(موسیقی راک ومتال و ...) فقط به موسیقی آن پرداخته اند و کار را تا آنجا پیش برده اند که بر روی موسیقی از جنس راک، غزلیات عارفانه حافظ را سوار می کنند.
در کل، آلبوم اسیر کاری متفاوت نیست و امتیاز مثبتی در کارنامه آقای قمیشی به حساب نمی آید. باتوجه به جدول امتیازبندی معیار های فنی موسیقایی که در سایت
www.kouroshaslani.ir
منتشر شده است نمره 44 را از 80 نمره کسب می نماید.
شما میتوانید این مقاله وآرشیو مقالات، و جدول امتیازات آلبوم های دیگر را در وب سایت
www.kouroshaslani.ir
مطالعه و نظرات خود را به آدرس
info@kouroshaslani.ir
ارسال نمایید.